7 CONCLUSIES

De concludies zijn puntsgewijs weergegeven

1. Huisonderwijs is sedert ongeveer twintig jaar in een aantal landen sterk in opkomst.

2. Ouders kiezen om veel verschillende redenen voor huisonderwijs. Veel ouders zijn ontevreden over het schoolonderwijs:

3. Ouders die voor huisonderwijs kiezen, vormen een gemengd gezelschap - ze beperken zich niet tot bepaalde geloofs- of politieke stromingen, inkomensklassen of opleidingsniveaus. De opvattingen van de ouders over het doel en de inrichting van (huis)onderwijs lopen sterk uiteen.

4. Kinderen die huisonderwijs genieten, vertonen gemiddelde tot ruim bovengemiddelde leerprestaties op alle vakgebieden. De praktijk van huisonderwijs laat zien dat kinderen ook zonder schoolonderwijs tot aansprekende leerprestaties kunnen komen.

5. Er is geen aanwijzing dat kinderen die huisonderwijs genieten zich in sociaal-emotioneel opzicht gebrekkiger ontwikkelen dan kinderen die schoolonderwijs volgen. ook is er geen aanwijzing dat kinderen die huisonderwijs krijgen meer moeite hebben om in de maatschappij hun draai te vinden. In de Verenigde Staten verricht onderzoek geeft eerder aanleiding om het tegenovergestelde te veronderstellen.

6. Inkomen en opleidingsniveau van de ouders kunnen niet of slechts in geringe mate dienen als indicator voor de verklaring en voorspelling van de leerprestaties van kinderen die huisonderwijs genieten. Er is geen aanwijzing dat deze variabelen een belangrijkere rol spelen m.b.t. huisonderwijs dan m.b.t. schoolonderwijs. Uit alle onderzoeken blijkt dat een onderwijsbevoegdheid van ouders niet noodzakelijk is om kinderen die huisonderwijs genieten betere leerprestaties te laten behalen.

7. De inrichting van het huisonderwijs vindt in de praktijk op zeer veel verschillende manieren plaats.

8. De volgende factoren dragen waarschijnlijk in belangrijke mate bij tot het gebleken succes van huisonderwijs:

Een aantal van deze factoren kan niet of slechts met grote moeite in het schoolonderwijs ingevoerd worden.

9. Het hedendaagse huisonderwijs is een wezenlijk andere vorm van onderwijs dan het klassieke huisonderwijs.

10. Het toezicht op de kwaliteit van huisonderwijs berust in de Verenigde Staten bij de afzonderlijke staten en in Engeland bij de Local Education Authorities. Enkele staten stellen vooraf eisen; de meeste staten verlangen dat kinderen regelmatig getest worden. In Engeland voeren de Local Education Authorities gewoonlijk controle uit door middel van huisbezoek.

11. Sommige kinderen wisselen in hun "leercarrière" bewust huisonderwijs af met schoolonderwijs.

12. De Nederlandse wetgever wijst huisonderwijs als vrijstellingsgrond voor de leerplicht af. De Leerplichtwet 1969 schrijft schoolonderwijs voor en staat geen alternatieven toe waarmee aan de leerplicht voldaan wordt. ouders kunnen slechts in enkele bijzondere gevallen overgaan tot huisonderwijs. Er moet dan, los van de wens tot het geven van huisonderwijs, een reden voor vrijstelling van de verplichting tot inschrijving aanwezig zijn.

13. Wanneer ouders op principiële gronden kiezen voor huisonderwijs voor een kind dat nog niet naar school gegaan is, zullen zij moeten kunnen aantonen: Dat huisonderwijs een wezenlijk onderdeel is van een levensbeschouwelijke visie, dus meer is dan een kwestie van het soort onderwijs; Dat het hedendaagse huisonderwijs iets wezenlijk anders is dan de perceptie van huisonderwijs ten tijde van de wetswijziging. Voor dit geval bestaat geen precedent.

14. Een uit de openbare kassen te bekostigen basisschool kan niet opgericht worden met als bestaansgrond, huisonderwijs mogelijk te maken. Een bestaande basisschool die huisonderwijs mogelijk wil maken, zal de inspectie en de Onderwijsraad op zijn weg vinden en, ingeval van een negatief besluit van de Onderwijsraad, beroep kunnen instellen bij de Raad van State.
Ouders die een niet-bekostigde school voor huisonderwijs oprichten, lopen de kans uiteindelijk voor de kantonrechter gedaagd te worden. in dit en het voorgaande geval moeten ouders beschikken over een onderwijsbevoegdheid als hun betrokkenheid bij de school een meer dan incidenteel karakter heeft.
Ouders kunnen de Minister vragen om een regeling of beschikking volgens artikel la van de Leerplichtwet terzake één of meerdere scholen, gericht op het mogelijk maken van huisonderwijs.
Voor deze constructies bestaan geen precedenten.

15. Het Europees recht maakt huisonderwijs niet op voorhand onmogelijk. De Europese Commissie spreekt van "compulsory schooling, be it in State schools or private tuition of a satisfactory standard". "Verification and enforcement of educational standards" blijven overheidstaken. Het is denkbaar dat ouders er filosofische overtuigingen op na houden waarvan huisonderwijs een wezenlijk onderdeel is. De Staat zal zich ervan moeten verzekeren dat het recht op onderwijs van het kind daarmee niet tekort gedaan wordt.

16. De huidige vraag van Nederlandse ouders en kinderen naar huisonderwijs is vrijwel nihil. Over de potentiële vraag valt niets concreets te zeggen.

17. Het onderwijsbeleid, met name ten aanzien van leerplicht, kan als volgt getypeerd worden:

De huidige begrenzing van de periode tijdens welke kinderen volledig leerplichtig zijn, geeft een minimum garantie voor een adequate maatschappelijke voorbereiding. Tijdens deze periode dient ernaar gestreefd te worden dat kinderen zo min mogelijk verzuimen.

18. Er bestaat op dit moment bij de fracties van CDA, D'66 en PVDA geen draagvlak om het ouders en kinderen mogelijk te maken om te kiezen voor huisonderwijs. De volgende redenen worden het meest genoemd:

De VVD-fractie meent dat de overdracht van kennis de kerntaak van scholen is. In de persoonlijke ontwikkeling en maatschappelijke toerusting van kinderen kan ook buiten de schoolomgeving voorzien worden, hoewel scholen hierin een nuttige taak hebben. Deze partij zou zich niet op voorhand verzetten tegen een wetswijziging die huisonderwijs mogelijk zou maken.

19. Uit de ervaringen met huisonderwijs kunnen de volgende aanbevelingen voor de praktijk van het schoolonderwijs gedistilleerd worden:


- terug naar index scriptie -

- terug naar begin thuisonderwijs.net -